Blockchain inspiratie nodig? Wat kan je er zoal mee

Door Ivo Patty, innovatie consultant

Sinds de introductie van Bitcoin in januari 2009 is de term blockchain steeds meer in bekendheid gegroeid. Waar de technologie in het begin nog weggelegd was voor nerds en whizzkids, beginnen steeds meer personen en bedrijven de voordelen van blockchain in te zien. Dit is niet alleen te zien aan de wisselkoers van Bitcoin die in enkele jaren ontploft van minder dan een dollar tot aan de ontzagwekkende $11.000,- waar hij op het moment van schrijven rond hangt, maar het is ook te zien aan de honderden blockchain initiatieven die als paddenstoelen uit de grond schieten. Maar wat is blockchain nu eigenlijk?

Wat is blockchain?

De geboorte van de term blockchain is voortgekomen uit de creatie van de Bitcoin. Voor de creatie van deze digitale munteenheid was de maker van de Bitcoin, Satoshi Nakamoto, op zoek naar een transparante en veilige manier voor het uitvoeren van financiële transacties over het internet. Om de Bitcoin helemaal transparant te houden is er, in tegenstelling tot hoe de banken opereren, geen centrale organisatie die de Bitcoin beheert. In plaats van een centrale organisatie, heeft iedereen inzicht in alle uitgevoerde transacties. Dit overzicht, een keten van alle transacties die ooit met Bitcoin zijn uitgevoerd, vormt een wereldwijd gedistribueerd grootboek; de blockchain.

Een block in de blockchain is een groepering van transacties. Niet elke transactie wordt individueel verwerkt, maar dit gebeurt in groepen, de blocks. Voordat deze transacties worden geaccepteerd worden deze door het blockchain netwerk gecontroleerd in een stap die consensus wordt genoemd. Zodra dit proces is afgerond, en iedereen het eens is dat een block valide is, wordt het block toegevoegd aan de chain. Deze ketting is beschikbaar voor alle gebruikers van het netwerk en geeft zo voor beide partijen betrokken in de transactie de zekerheid rondom de echtheid van de valuta.

In een blockchain kan je dus alle transacties terugvinden die sinds het allereerste begin van het netwerk hebben plaatsgevonden. Bovendien kan iedereen een kopie van deze blockchain bewaren en zo bijdragen aan de betrouwbaarheid. Dit is een beetje te vergelijken met de garanties die de Nederlandsche Bank stelt op het geld en bankverkeer in Nederland. In de blockchain is er alleen geen Nederlandsche Bank die dit doet, maar doet iedereen dit gezamenlijk. Doordat alle transacties voor alle gebruikers van dat netwerk transparant zijn, en door elke gebruiker van het netwerk worden bijgehouden, is het vrijwel onmogelijk om het systeem te frauderen. Wanneer iemand, bijvoorbeeld een hacker, probeert om illegaal Bitcoins op het netwerk te verhandelen, zal elke gebruiker van het netwerk direct zien dat het hier gaat om Bitcoins die eigenlijk niet bestaan (het equivalent van valsmunterij) en daardoor zullen de transacties van de hacker nooit worden goedgekeurd.

De toepassing van blockchain technologie als oplossing om online transacties uit te voeren is ondertussen goed bewezen, maar er bestaan eindeloze mogelijkheden en ideeën over wat er met de blockchain bereikt kan worden. Maar is blockchain niet een oplossing die op zoek is naar een probleem?

Zo kan je blockchain ook toepassen

Naast de bekende Bitcoin en andere digitale blockchain valuta’s zoals Ethereum, Ripple en Litecoin, waar het voornamelijk draait om financiële transacties, kan de blockchain-technologie ook voor andere doelen worden ingezet. Zo is het mogelijk om eigenaarschap van fysieke objecten vast te leggen in de blockchain. Dit noemen we Tokenization. Tokenization in de blockchain staat er voor dat we een element op de blockchain koppelen aan een fysiek object of waarde. Vervolgens kan deze digitale token gebruikt worden om te mee te handelen of om eigenaarschap vast te stellen. Maar hoe gaat dat dan, een blockchain zonder geld?

Blockchain, maar dan zónder geld

De monetaire blockchain systemen zijn al ruim bekend. Hierbij worden in elk block de verschillende transacties van munten bijgehouden. Deze munten, bijvoorbeeld Bitcoin, worden in de blockchain ook wel tokens genoemd. Maar een token hoeft lang niet altijd een virtuele munt te zijn. Zo kan de geschiedenis van een auto ook bijgehouden worden in de blockchain.

Stel je wilt een tweedehands auto kopen. Voordat je de auto koopt wil je zoveel mogelijk informatie verzamelen. Zo wil je weten wanneer de APK voor het laatst is uitgevoerd, hoeveel kilometers er mee zijn gereden en misschien ook wel welke onderdelen vervangen zijn. Op dit moment vertrouwen wij veelal de verkoper en de verkoper vertrouwt er op dat de vorig eigenaar eerlijk is geweest. Ook de historie van deze tweedehands auto past perfect in een blockchain.

In de blockchain wordt de auto dan, in plaats van de Bitcoin, de token. De token zal in dit geval dan informatie over de kenmerken van de auto bevatten en op de blockchain de auto vertegenwoordigen. Van deze token is vervolgens door iedereen de geschiedenis op te vragen, bijvoorbeeld over wie in de auto heeft gereden en de uitkomsten van alle APK’s.

Het grote voordeel van een dergelijke blockchain ligt in de openheid van informatie. Het RDW zou bijvoorbeeld in samenwerking met alle autohandelaren in Nederland gebruik kunnen maken van deze blockchain. Doordat alle informatie uit de blockchain bij iedereen beschikbaar is, kan er snel en transparant een waarde voor een auto bepaald worden. Maar dat niet alleen, doordat elke autohandelaar alle transacties in kan zien en alle autohandelaren een eigen kopie hebben van al deze transacties, is het onmogelijk om onwaarheden aan het netwerk toe te voegen. Zo zal geen enkele autohandelaar kunnen beweren dat een auto ‘van een oud vrouwtje is geweest die er alleen op zondag mee heeft gereden’. In de blockchain is direct in te zien dat dit niet waar is.

Maar dat is niet waar de mogelijkheden van de blockchain ophouden. Als de historie van de auto er goed uit ziet wil je de auto misschien wel kopen. Hoe kunnen we het online vertrouwen verbeteren met de blockchain als we grote aankopen gaan doen? Dat is waar Smart Contracts om de hoek komen kijken.

Smart Contracts via blockchain in plaats van menselijke controle

Als we het over contracten hebben denken  we al snel aan notarissen, advocaten en stapels met papierwerk. Smart Contracts zijn een poging om dit soort bindende acties te digitaliseren. Zo is het mogelijk om een Smart Contract op te stellen waarin staat vastgesteld dat het eigenaarschap van de auto automatisch wordt overgedragen zodra een bepaalde hoeveelheid geld is ontvangen. Hier dient de blockchain als de ‘tussenpersoon’ die garant staat voor de correcte uitvoering.

Doordat een Smart Contract wordt uitgevoerd door alle deelnemers in een blockchain-netwerk kan er met de uitkomsten van het Smart Contract niet gesjoemeld worden. Maar hoe gaat dat dan in z’n werk? Een voorbeeld is de zogenaamde BikeBlockChain. Deze blockchain is er om het aangifteproces rondom de diefstal van een fiets te verbeteren. Binnen deze blockchain is er een Smart Contract opgesteld tussen de eigenaar van de fiets en de verzekeraar. In de ‘voorwaarden’ van dit contract staat vastgesteld dat er automatisch een verzekeringsclaim wordt aangemaakt en uitbetaald op het moment dat een fiets gestolen is, onder de volgende voorwaarden:

  1. De fiets is daadwerkelijk jouw eigendom (of eigenlijk, was)
  2. Het digitale slot bevestigt dat de fiets op slot staat
  3. De politie heeft de diefstal bevestigd (je hebt aangifte gedaan)

Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, treedt het Smart Contract automatisch in werking: de verzekeraar keert automatisch de dagwaarde van je fiets aan jou uit. Dit betekent dat er eigenlijk geen ‘klassieke’ verzekeraar meer nodig is. Het blockchain netwerk controleert of jij de eigenaar bent, of je de fiets op slot hebt gezet en de politie bevestigt jouw aangifte van diefstal. Er is daarna geen enkele twijfel meer over dat de fiets van jou was en dat jij er alles aan gedaan hebt om de fiets tegen diefstal te beschermen en dat je bij de politie hebt gemeld dat je fiets gestolen is. De verzekeraar kan direct uitkeren, zonder extra mensen nodig te hebben die de claim onderzoeken.

Privacy in de blockchain wereld

We hebben al een paar keer benoemd dat het voor iedereen mogelijk is om de historie van een token in te zien. Je verzekeraar ziet dat jij je fiets niet op slot zet, iedereen hoeveel geld je uitgeeft, en ga zo maar door. Wat voor effect heeft de blockchain op de privacy van jouw data en die van jouw klanten?

Als je gebruik maakt van de publieke blockchain, zoals Bitcoin, dan heeft iedereen ter wereld inzicht in de details van jouw transactie. In veel gevallen kan dit erg nuttig zijn, maar er zijn ook toepassingen waarbij juist enige discretie gewenst is. Op het moment dat je (delen van) je transactie geheim wilt houden van de buitenwereld valt de keuze al snel op een privé blockchain. Hier heb je als instantie de controle over welke andere partijen toegang krijgen tot de blockchain en welke gegevens zij wel en niet mogen zien.

Ook is de overweging welke data er in een blockchain opgeslagen wordt belangrijk. Het kan namelijk voorkomen dat data niet altijd bewaard mag worden. Onder de Algemene Verordening Gegevensbescherming mogen persoonsgegevens niet langer bewaard worden dan dat ze nodig zijn om je dienst te verlenen aan je klant. Als je deze gegevens in een blockchain zet dan zijn deze nooit meer te verwijderen.

De blockchain checklist. Is dit iets voor mijn organisatie?

De toepassingen voor blockchain zijn bijna eindeloos, maar niet in alle situaties nuttig. Het kan gebruikt worden voor het bijhouden van banktransacties, verzekeringen, maar bijvoorbeeld ook voor het uitwisselen van patiëntgegevens tussen ziekenhuizen. Desalniettemin is het verstandig om kritisch te kijken of blockchain de juiste oplossing is voor jouw bedrijf of applicatie.

In de regel moet een probleem op de volgende vragen ‘ja’ antwoorden, alvorens blockchain als oplossing naar voren komt.

  1. Is alle informatie digitaal beschikbaar?
  2. Verandert de data regelmatig, maar heeft het een controleerbare historie?
  3. Is de data te complex of te foutgevoelig om centraal beheerd te worden?
  4. Is het acceptabel dat transacties niet direct, maar pas na controle worden goedgekeurd?

Wanneer je nee hebt geantwoord op één of meerdere van de bovenstaande vragen, dan is blockchain zeer waarschijnlijk niet de juiste oplossing voor je probleem. Een dergelijk ‘probleem’ kan veelal wel met een traditionele netwerk- of database oplossing worden opgelost.

Wanneer je wel vier keer ‘ja’ hebt geantwoord en je wilt je verder oriënteren, neem dan contact op. Hieronder lees je hoe we dan te werk gaan:

Je blockchain-kansen inventariseren en uitwerken

Hierbij kan theFactor.e je goed helpen. We beginnen met een eerste consult waarin we je wensen bespreken en welke kansen je ziet. Als er goede kansen en mogelijkheden zijn gaan we via een design sprint met onze gezamenlijke knappe koppen de diepte in.

Het resultaat van een design sprint is dat we binnen enkele dagen tot een gevalideerd en getest prototype komen. Dankzij deze aanpak kan je snel en met goed bewijs de mogelijkheden die blockchain je organisatie biedt verhelderen, er draagvlak voor creëren én voorop lopen in je branche.

Wil je onderzoeken of en hoe blockchain in jouw organisatie ingezet kan worden? Mail dan naar Ivo Patty, innovatie consultant of bel hem op 050 – 57 57 888.